• Derecelendirme: 0/5 - 0 oy
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Sağlıklı yaşlanma ilkeleri
#1
Sağlıklı yaşlanma ilkeleri
 
Sağlıklı beslenme
Sağlıklı beslenme yaklaşımı “yeterli ve dengeli beslenme” olarak algılanmalıdır. Burada yeterli beslenmeden kastedilen, günde alınan kalori miktarının yeterli olmasıdır. Gerekenden fazla kalori alındığı takdirde zaman içinde kilo alma söz konusu olur. Gereğinden daha az kalori alındığında ise kilo kaybı olur. O halde günde alınan kalori miktarının, kişinin yaşı, cinsiyeti, vücut ağırlığı, fizik aktivitesi vb. özellikleri dikkate alındığında yeterli olmasına özen gösterilmelidir. Günde alınan kalori miktarının gereği kadar (yeterli) olmasının yanı sıra, çeşitli besin ögelerinden de dengeli bir şekilde tüketilmesi gereklidir. Başlıca besin ögeleri olan yağ, protein ve karbonhidratlarla birlikte vitamin ve mineraller de yeterince tüketilmelidir. Bir besin türünün tümü ile diyetten çıkarılması veya bazı besin ögelerinin daha fazla olarak tüketilmesi beslenmenin dengesi bakımından hatalı olur.
Sağlıklı beslenme kavramı içinde önemli bir nokta da besinlerin hazırlanmasıdır. Besinlerin hazırlanmasında yakma, kızartma gibi yöntemler yerine haşlama ve kaynatma gibi yöntemler tercih edilmelidir. Besin türlerinin seçiminde de sebze ve meyvelere olabildiğince ağırlık verilmeli, hayvansal gıdalardan uzak kalınmaya çalışılmalıdır. Tam yağlı süt ve süt ürünleri yerine yağı azaltılmış ürünler tercih edilmeli, tuz tüketimi azaltılmalı, mümkünse yiyeceklere tuz konulmamalı, kırmızı et yerine de kümes hayvanları ve deniz ürünlerinin tüketilmesi yoluna gidilmelidir.
 Sağlıklı beslenme konusunda çok titiz olunmalı ve hiç taviz verilmemelidir. Sağlıklı beslenmenin yaşlılıktaki olumlu etkileri hakkında bilinçlenilmelidir.

 
Sigara içilmemesi
Sigaranın insan sağlığına zararları uzun zamandan beri bilinmektedir. Başta akciğer kanseri, koroner kalp hastalıkları ve kronik akciğer hastalıkları olmak üzere pek çok hastalığın oluşumunda yaşlanmanın yanı sıra sigara içilmesinin de önemli etkisi vardır. Yaşın ilerlemesine engel olmak mümkün değildir, ancak sigaranın etkilerinden uzak kalmak mümkündür. Bunun için öncelikle sigara alışkanlığını hiç edinmemek gerekir. Sigara alışkanlığı olanlar için de yapılması gereken en kısa zamanda bu alışkanlıktan kurtulmak olmalıdır. Sigara içenlerin bu alışkanlıktan kurtulmaları öncelikle kendi kararları olmakla birlikte, tiryakilere bu amaçla bazı tıbbi destekler de sağlanabilmektedir.
 Fiziksel aktivite

Egzersizden uzak bir yaşantının kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, osteoporoz, kalp hastalıkları gibi çeşitli sağlık sorunları ile ilişkisi vardır. Bu hastalıklardan korunma bakımından da düzenli fizik egzersiz yapmak çok yararlıdır. Egzersiz yapmak için uygun fizik ortam veya uygun kıyafet olmayışı kişileri egzersizden alıkoymamalıdır. Günlük rahat giysiler ve rahat bir ayakkabı giymek suretiyle çevredeki park veya bahçelerde, hatta trafiğin yoğun olmadığı ve kalabalık olmayan sokaklarda yürümek de fizik egzersiz bakımından yararlıdır. Bu yürüyüşlerin haftada 3-4 kez yapılması ve yürüyüş temposunun biraz hızlıca olması önerilmektedir. 

Sağlıklı yaşlanma ilkeleri olarak da adlandırılan “sağlıklı beslenme-sigara içmeme-egzersiz yapma” şeklindeki uygulamaların erken yaşlardan başlayarak yapılması önemlidir. Yaş ilerlediğinde diyet bakımından bazı kısıtlamaların yapılması gerekeceği düşüncesi ile genç yaşlarda beslenmeye yeterli özenin gösterilmemesi, sigara içilmesi veya sedanter (günlük yaşamında hareketsiz bir yaşam süren) bir yaşam tarzının, yaşlanma ile birlikte meydana gelen değişiklikleri olumsuz yönde etkilediği bilinmektedir. Bu yüzden sayılan sağlıklı yaşam uygulamalarının genç yaşlardan başlayarak yapılması gereklidir. Anadolu’da söylenen “gençlikte yaşlılığa ömür saklanmalı” özdeyişi sağlıklı yaşam uygulamalarının genç yaşlardan başlayarak yapılması gereğini çok iyi özetlemektedir.

 

Sorunların ve yaşlanmanın başlangıcı: Menopoz

Pek çok kadın menopoza girince ne olacağının merakı ve endişesi içindedir. Kimine göre bu hayatın sonu, kimine göre ise kendine ve kendi ihtiyaçlarına zaman ayırabileceği, gebelik korkusunun olmadığı, yeni bir dönemin başlangıcıdır. Kadınlık hormonları olarak adlandırılan östrojen ve progesteron önce menopozal geçiş döneminde dalgalanmaya başlar ve özellikle sıcak basması, terleme gibi semptomlar görülmeye başlar. Bu dönemde menstruasyon (adet görme) ile ilgili düzensizlikler olabilir. Bu belirtiler 35 yaş gibi erken bir dönemde başlayabileceği gibi 59 yaşına kadar da uzayabilir. Menopozal semptomları olan genç kadınların ve histerektomi (rahmin alınması) olup bir ya da iki overi (yumurtalığı) bırakılmış kadınların gerçekten menopozda olup olmadığını kanda FSH dediğimiz hormon düzeylerine bakarak anlarız. Bu sıkıntılar nedeni ile kadınların bir kısmı gecenin bir yarısı üstündekileri çıkarıp, birkaç dakika sonra üşüyüp tekrar giyinirler. Bu durumda uykusuzlukla birlikte ciddi bazı rahatsızlıklar ve psikolojik bozukluklar görülebilir.

Sıkıntı ve terlemenin dışında uykusuzluğun yanı sıra depresyon, mutsuzluk hissi, sinirlilik, sık idrara çıkma ya da idrar kaçırma, ki buna stres inkontinas diyoruz, menopozda daha sonra gelişen rahatsız edici semptomlardır. Ayrıca hafıza kaybı, kilo alma, saç kaybı, lekelenme tarzında veya belirgin kanama diğer şikayetlerdir. Özellikle kanama durumunda bu menopozun doğal bir sonucu mu yoksa araştırılması gereken bir kanama mı buna da ancak hekim karar verebilir.

Bütün bunların dışında uzun vadede östrojendeki azlık, kemiklerde kalsiyum kaybına ve kemik yapının zayıflamasına halk arasında kemik erimesi diye adlandırılan osteoporoza neden olabilir. Bu dönemde koruyucu tedavilerin başında kalsiyum bakımından zengin diyet gelir. Ayrıca günlük 1500 mg civarında kalsiyuma ihtiyaç vardır. Menopozdan önce kadının günlük kalsiyum ihtiyacı 1000 mg civarındadır.

Östrojen azlığı uzun vadede kalp damar sistemi ile ilgili rahatsızlıklar açısından da risk oluşturur.
Sonuç olarak; menopoz sürecinin erken dönemlerinde hormon replasmanına başlanması, egzersiz, düşük yağ, düşük kolestrol, sebze ağırlıklı diyet, antioksidanlar, kalsiyum, multivitaminler hayat kalitesini arttıracak ve yaşlanmayı geciktirecektir.
  Cevapla


Hızlı Menü:


Konuyu Okuyanlar: 2 Ziyaretçi